مدیریت دانایی در سازمان های آموزشی (مفاهیم اساسی، نظریه ها و شیوه های مدیریت دانش در نظام آموزشی)

توضیحات

🟣 معرفی کلی کتاب و هدف آن

کتاب «مدیریت دانایی در سازمان‌های آموزشی: مفاهیم اساسی، نظریه‌ها و شیوه‌های مدیریت دانش در نظام آموزشی» اثر اریک سی. کی. چنگ و ترجمه عبداله جهانی‌پور و دکتر حمید رحیمی، اثری تخصصی و کاربردی در حوزه مدیریت آموزشی، یادگیری سازمانی و توسعه حرفه‌ای معلمان است. این کتاب با پیوند زدن مبانی علم مدیریت دانش با واقعیت‌های محیط مدرسه، چارچوبی منسجم برای گذار از رویکردهای سنتی به سوی سازمان‌های یادگیرنده و دانش‌بنیان فراهم می‌آورد.

هدف اساسی این اثر، ارائه راهکارهای نظری و عملی برای تبدیل مدارس به بسترهای پویا و زاینده دانش است. نویسنده با تمرکز بر نظریه‌های بنیادین مدیریت دانش (به‌ویژه مدل تبدیل دانش SECI نوناکا و تاکوچی و مفهوم بستر مشترک تعامل یا Ba)، رویکرد «درس‌پژوهی ژاپنی» (Lesson Study) را از دریچه مدیریت دانش بازتعریف می‌کند. کتاب نشان می‌دهد که چگونه معلمان می‌توانند از طریق یادگیری مشارکتی، مدیریت دانش شخصی (PKM)، انجمن‌های تخصصی و چرخش چرخه‌های بهبود مستمر (PDCA)، تجارب زیسته و ضمنی تدریس را به دانش مدون و سازمانی تبدیل کنند و کیفیت یادگیری و برنامه درسی را ارتقا بخشند.

🟣 خلاصه

محتوای کتاب بر پایه فهرست مطالب در دو بخش اصلی و دوازده فصل ساختاریافته تدوین شده است:

• بخش اول: مدیریت دانش در مدارس (فصل‌های اول تا هفتم)

  • فصل اول (چالش‌های مدارس در جامعه دانش): تحلیل اثرات گسترش دانش و چالش‌های سیاست‌گذاری آموزش، شکاف دانش میان خودارزیابی و برنامه‌ریزی، تبدیل معلمان به کارگزاران دانش و ضرورت سرمایه‌گذاری بر دانش سازمانی در مدارس.
  • فصل دوم (مدیریت دانش برای توسعه مدارس): تبیین ماهیت دانش از دیدگاه اثبات‌گرایی و سازنده‌گرایی اجتماعی، معرفی مدل خلق دانش نوناکا و تاکوچی، فرایندهای چهارگانه SECI (اجتماعی‌شدن، برونی‌سازی، ترکیب، درونی‌سازی) و ارتباط آن با درس‌پژوهی.
  • فصل سوم (مدیریت فرهنگ برای اجرای مدیریت دانش): پیوند فرهنگ مدرسه با مدیریت دانش و یادگیری سازمانی؛ بررسی پنج فرمان پیتر سنگه، الگوی هشت‌مرحله‌ای تغییر جان کوتر و راهبردهای سیاستی، فرهنگی و رهبری برای تحول مدرسه.
  • فصل چهارم (پرورش انجمن‌های تخصصی برای به‌کارگیری دانش): نقش انجمن‌های تخصصی (CoPs) در تسهیم دانش، راهبردهای تسهیلگری، بازنگری‌های پس از عمل (AAR) و روش تسهیل گروهی ORID.
  • فصل پنجم (پرورش مهارت‌های مدیریت دانش شخصی معلمان): مبانی و اهمیت مدیریت دانش شخصی (PKM) در توانمندسازی حرفه‌ای معلمان، ابزارهای فناورانه، اقدام‌پژوهی مشارکتی و طراحی محیط یادگیری شخصی (PLE).
  • فصل ششم (نهادینه‌سازی سیستم مدیریت دانش مدرسه): طراحی معماری و لایه‌های سیستم مدیریت دانش در بستر فناوری اطلاعات، ساخت نظام رده‌بندی، پورتال‌های دانش و بهره‌گیری از داده‌کاوی آموزشی.
  • فصل هفتم (یک الگوی مدیریت دانش برای توسعه مدارس): هم‌افزایی مدیریت دانش و برنامه‌ریزی راهبردی، ارائه الگویی هنجاری برای استقرار مدیریت دانش بر پایه رهبری دانش، چشم‌انداز مشترک و فرهنگ تسهیم دانش.

• بخش دوم: انتقال موفقیت‌آمیز درس‌پژوهی از چشم‌انداز مدیریت دانش (فصل‌های اول تا پنجم)

  • فصل اول (مفهوم‌پردازی درس‌پژوهی با استفاده از پیشینه بین‌المللی): بررسی تاریخچه شکل‌گیری درس‌پژوهی در ژاپن و انتقال جهانی آن؛ تبیین درس‌پژوهی به‌عنوان رویکرد یادگیری مشارکتی، مدل توسعه حرفه‌ای و اجتماع یادگیری حرفه‌ای.
  • فصل دوم (مفهوم‌پردازی مجدد درس‌پژوهی به‌عنوان مدیریت دانش): تحلیل درس‌پژوهی به‌عنوان سازوکار عینی مدیریت دانش و بررسی ظرفیت‌های این نگاه برای بازتولید پایدار آن در مدارس خارج از ژاپن.
  • فصل سوم (کاربست مدل SECI برای ایجاد دانش آموزشی): انطباق مراحل اجتماعی‌شدن، برونی‌سازی، ترکیب و درونی‌سازی در فرایند درس‌پژوهی؛ نقش رهبری دانش، پرورش بسترهای تعامل (Ba) و فرهنگ سازمانی در خلق دانش پداگوژیک.
  • فصل چهارم (چرخش چرخه‌های PDCA از طریق فرایندهای SECI): ترکیب روش کی‌جی (KJ) با چرخه‌های «طرح–اجرا–بررسی–عمل» (PDCA) در سطوح فردی، گروه‌های آموزشی و کل مدرسه جهت بازنگری و هدایت برنامه درسی.
  • فصل پنجم (نهادینه‌سازی درس‌پژوهی برای مدیریت دانش): شناخت بسترهای فرهنگی ژاپن (مسئولیت‌پذیری حرفه‌ای، کایزن، اعتماد متقابل) و راهبردهای نهادینه‌سازی از طریق رهبری دانش، تدوین خط‌مشی و شکل‌دهی به فرهنگ یادگیری سازمانی.