معلولیت با کرامت (عدالت، حقوق بشر و جایگاه برابر)

توضیحات

🟣 معرفی کلی کتاب و هدف آن

کتاب «معلولیت با کرامت (عدالت، حقوق بشر و جایگاه برابر)» (Disability with Dignity) تألیف لیندا بارکلی (Linda Barclay) و ترجمه دکتر محسن نیازی و ملیکا مداحی، اثری پیشرو در حوزه‌ی «فلسفه معلولیت» است. این کتاب با هدفِ بازنگری در مفهومِ عدالت و حقوق بشر، استدلال می‌کند که معلولیت نباید صرفاً یک موضوع پزشکی یا خیریه‌ای در نظر گرفته شود، بلکه مسئله‌ای بنیادین از عدالتِ اجتماعی و کرامت انسانی است.

هدف اصلی کتاب، تبیینِ جایگاهِ برابر برای افراد دارای معلولیت در ساختارهای اجتماعی و سیاسی است. بارکلی معتقد است که نابرابری‌ها، بیش از آنکه برآمده از نقص‌های جسمی یا ذهنی باشند، ناشی از ساختارهای اجتماعی، نگرش‌های تبعیض‌آمیز و بی‌احترامی‌های روزمره هستند. او با نقدِ نظریه‌های کلاسیک عدالت (مانند نظریات جان رالز یا مارتا نوسبام)، مفهوم «کرامت به‌مثابه جایگاه برابر» را در مرکزِ تئوریِ خود قرار می‌دهد تا نشان دهد جامعه‌ی عادل جامعه‌ای است که در آن، کرامتِ همه‌ی انسان‌ها فارغ از توانایی‌هایشان، به‌رسمیت شناخته شود.

🟣 خلاصه

محتوای کتاب در هشت فصل به بررسی ابعاد نظری و عملیِ عدالت برای افراد دارای معلولیت می‌پردازد:

• فصل‌های نخست (۱ و ۲): تبیین مدل‌های معلولیت (اجتماعی در برابر پزشکی) و نقدِ رویکردهای سنتی در تعریفِ ناتوانی.
• فصل‌های میانی (۳ تا ۶): بررسی چالش‌های توزیع عادلانه منابع و «توانمندی‌ها». نویسنده استدلال می‌کند که عدالتِ توزیعی به‌تنهایی کافی نیست و بدون در نظر گرفتن «احترام» و مقابله با «تحقیر» در تعاملات اجتماعی، کرامتِ افراد تأمین نمی‌شود. او در این بخش، کارآمدیِ ابزارهای حقوق بشری مانند «کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت» (CRPD) را تحلیل می‌کند.
• فصل‌های پایانی (۷ و ۸): بحث در موردِ مشارکتِ سیاسی (مانند حق رأی) و کرامت در زندگی روزمره. نویسنده به‌ویژه به وضعیتِ افرادی با «ناتوانی‌های شدید شناختی» می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه ساختارهای اجتماعی می‌توانند با ایجادِ شرم یا تحقیر، کرامتِ این افراد را خدشه‌دار کنند و چگونه می‌توان راه را برای زیستی شایسته و برابر هموار کرد.