کتاب «تنظیمگری کسبوکارهای رمزارزی» به یکی از مباحث چالشبرانگیز و پیچیده در سپهر اقتصاد دیجیتال امروز میپردازد: مواجهه نظامهای حقوقی و اقتصادی با پدیدهای نوظهور به نام رمزارزها. نویسنده با درکی عمیق از سرعت سرسامآور تحولات تکنولوژیک، بر این نکته تأکید میکند که رشد فناوری همیشه از سرعت تدوین قوانین پیشی گرفته و این «شکاف تنظیمگری»، بستری برای سوءاستفاده، کلاهبرداری و تضرر کاربران و اقتصاد کشور فراهم آورده است. این اثر با نگاهی آسیبشناسانه، میکوشد پلی میان جهان پرشتاب کریپتو و نیازِ حیاتی به چارچوبهای نظارتیِ هوشمند برقرار کند.
هدف اصلی کتاب، بررسی ضرورت و چگونگی تنظیمگری (Regulation) در حوزه رمزارزها است؛ رویکردی که نهتنها مانع نوآوری نشود، بلکه با ایجاد قوانین قابلاتکا، امنیت اقتصادی کاربران را تأمین کرده و به کسبوکارهای سالم اجازه رشد و توسعه بدهد. نویسنده در این مسیر، تجربیات جهانی، ماهیت اقتصادی این داراییها و چالشهای حقوقی و فقهی حاکم بر فضای ایران را واکاوی میکند تا راهکاری برای گذار از فضای خاکستری و غیرشفاف کنونی ارائه دهد.
🟣 خلاصه
کتاب در فصل نخست، خواننده را با مبانی و کلیات فناوریهای زیربنایی این حوزه، یعنی «دفتر کل توزیعشده» و «زنجیره بلوکی» آشنا میسازد. در این بخش، ضمن تبیین چرایی ضرورت تنظیمگری، تلاش میشود مرزهای مفهومی میان پول، ارز و دارایی روشن گردد تا مبنای درستی برای تحلیلهای حقوقی بعدی فراهم شود.
فصل دوم به کندوکاو در مفاهیم، ماهیت و مواضع کشورها اختصاص دارد. نویسنده در این بخش، تاریخچه پول، تحول آن به پول الکترونیکی و ظهور رمزداراییهای غیردولتی را بررسی میکند. همچنین، جایگاه رمزارزها در قوانین ایران (قانون تجارت، تجارت الکترونیک، قوانین مالیاتی و ضد پولشویی) و دیدگاههای فقهی پیرامون آنها بهدقت تحلیل میشود تا مشخص گردد ابهام در ماهیت این داراییها، چه گرههایی در نظام حقوقی ایجاد کرده است.
فصل سوم بر فرصتها و چالشهای این حوزه در ایران متمرکز است. در این بخش، مزایای رمزارزها و نقش آنها در اقتصاد نوین در کنار ریسکهای امنیتی و اقتصادی مورد بحث قرار میگیرد. همچنین، رویکردها و اقدامات بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و قانون اوراق بهادار در قبال این پدیده واکاوی میشود تا واقعیتهای اجرایی این حوزه شفافتر گردد.
فصل چهارم به آسیبشناسی حقوقی تنظیمگری دولت اختصاص دارد. نویسنده در این بخش، مبانی حکمرانی در حوزه رمزارزها را نقد کرده و به بررسی اقدامات دولت برای تأمین امنیت اقتصادی میپردازد. این فصل با نگاهی انتقادی به چالشهای موجود، راهکارهای حقوقی مشخصی را برای صیانت از حقوق شهروندان و ایجاد ساختاری قانونمند پیشنهاد میدهد.
فصل پنجم، جمعبندی و نتیجهگیری نهایی است که با نگاهی آیندهنگر، پیشنهاداتی را برای بهبود فضای کسبوکارهای رمزارزی در ایران مطرح میکند.
در مجموع، این کتاب نشان میدهد که مواجهه با رمزارزها نه با انکار و محدودیت محض، بلکه با تنظیمگریِ آگاهانه و ساختارمند امکانپذیر است؛ رویکردی که میتواند ضمن جلوگیری از آسیبهای ناشی از بیقانونی، از ظرفیتهای فناوری برای رشد اقتصادی بهره ببرد.
