کتاب «حقیقتی رایج از بحرانی پنهان (خودکشی مردان، گزینشی ناگزیر)» اثری پژوهشی در حوزه جامعهشناسی و روانشناسی اجتماعی است که به بررسی پدیده خودکشی در میان مردان ایرانی با رویکردی کیفی و نمونهپژوهانه میپردازد. این کتاب با تمرکز بر تجربه زیسته مردان اقدامکننده به خودکشی در شهرستان ارومیه، تلاش میکند لایههای پنهان فردی، خانوادگی و اجتماعی این بحران خاموش را آشکار سازد.
نویسندگان، امیرحسین علیپور و بهزاد بوشهری، با بهرهگیری از چارچوبهای نظری کلاسیک و معاصر در روانشناسی، جامعهشناسی و مطالعات میانرشتهای، کوشیدهاند نشان دهند که خودکشی مردان صرفاً یک انتخاب فردی نیست، بلکه نتیجه برهمکنش پیچیده فشارهای روانی، گسستهای خانوادگی، ساختارهای اجتماعی و بحرانهای هویتی است. هدف اصلی کتاب، تبیین عوامل زمینهساز، پیامدها و نیز ارائه راهکارهای مداخله و پیشگیری مبتنی بر دادههای میدانی است.
🟣 خلاصه محتوای کتاب (مرور فصلها و مباحث اصلی)
کتاب در پنج فصل تنظیم شده و مسیر پژوهش را از طرح مسئله تا نتیجهگیری دنبال میکند.
فصل اول (کلیات) به طرح پرسش اصلی پژوهش، اهمیت و ضرورت مطالعه خودکشی مردان و تبیین مسئله در بستر اجتماعی ایران میپردازد.
فصل دوم (ادبیات موضوع) چارچوب نظری گستردهای ارائه میدهد. در این فصل، نظریات روانشناختی کلاسیک مانند دیدگاههای زیگموند فروید، کارل منینگر و آرون بک بررسی میشود. همچنین نظریههای جامعهشناختی از جمله دیدگاه خودکشی امیل دورکیم و نظریه آنومی رابرت کی مرتن تحلیل میگردد. علاوه بر این، نظریات روانشناسی اجتماعی، مردمشناسی و رویکردهای اگزیستانسیالیستی نیز مرور و پیشینه تجربی داخلی و خارجی جمعبندی میشود.
فصل سوم (روششناسی) به تشریح روش تحقیق کیفی، میدان مطالعه (مردان شهرستان ارومیه)، ابزار گردآوری دادهها (مصاحبه)، شیوه تحلیل، اعتبارسنجی و ملاحظات اخلاقی پژوهش اختصاص دارد.
فصل چهارم (یافتهها) مفصلترین بخش کتاب است و نتایج میدانی را در چند محور اصلی ارائه میکند:
ماهیت و تجربه زیسته خودکشی در مردان
نقش گسست یا حمایت خانواده
عوامل فردی مانند ناامیدی، شکست عاطفی و مالی، احساس بیمعنایی، کمالگرایی و عزتنفس پایین
عوامل اجتماعی نظیر فشار محیط کار، بیکاری، انگ اجتماعی، زندان، اعتیاد، فقر و تعارض سنت و مدرنیته
راهکارهای بازدارنده شامل حمایت خانوادگی، مداخلات روانپزشکی، خودباوری، محیط سالم و انگیزه برای ادامه زندگی
فصل پنجم (نتیجهگیری) به جمعبندی یافتهها، تطبیق آنها با نظریات پیشین، تحلیل پیامدهای اقدام به خودکشی از منظر مشارکتکنندگان، شناسایی عوامل فردی و اجتماعی مؤثر و ارائه پیشنهادهای پژوهشی و کاربردی میپردازد.
