کتاب «شناخت خدمات اکوسیستمی شهرها» نوشتهی بابک محیط و ویراستاری روحاله لعلی، اثری علمی و کاربردی در حوزه بومشناسی شهری است که به بررسی عملکرد اکوسیستمهای شهری و خدمات آنها میپردازد. کتاب نشان میدهد که شهرها نه تنها ساختارهای انسانی هستند، بلکه سیستمهایی زنده با تعاملات پیچیده اجتماعی، اقتصادی و طبیعیاند که خدمات اکوسیستمی، از جمله تنظیم آب و هوا، تعدیل حوادث شدید، ارائه خدمات فرهنگی و حفظ تنوع زیستی، نقش مهمی در کیفیت زندگی شهری دارند.
هدف کتاب آن است که پژوهشگران، برنامهریزان شهری و نهادهای مدیریتی بتوانند با شناخت خدمات اکوسیستمی، تابآوری اکولوژیکی و چالشهای زیستمحیطی، برنامهریزی و سیاستگذاریهای بهینه برای توسعه پایدار شهرها ارائه کنند.
🟣 خلاصه محتوای کتاب (مرور فصلها و مباحث اصلی)
فصل اول: خدمات اکوسیستمی شهرها مفاهیم اکولوژی انسانی، تعامل سیستمهای اجتماعی با اکوسیستم، انواع اکوسیستم و خدمات اکوسیستمی شامل خدمات تنظیمکننده، خدمات فرهنگی و تعدیل حوادث شدید.
فصل دوم: تابآوری اکولوژیکی ویژگیهای تابآوری، اختلال و آشفتگی، نظریه حالت پایدار جایگزین، تابآوری در سیستمهای اجتماعی-اقتصادی و ارائه نمونههای موردی.
فصل سوم: بررسی اسناد و چارچوبهای فرادست مطالعه قوانین و ضوابط ملی مرتبط با محیطزیست و برنامهریزی شهری شامل اصل ۵۰ قانون اساسی، قوانین حفاظت از اراضی و منابع طبیعی، طرح جامع تهران و برنامههای پنجساله شهرداری.
فصل چهارم: وضعیت اکوسیستم و خدمات اکوسیستمی تهران شناسایی اکوسیستمهای طبیعی و مصنوعی، اقلیم، آبهای سطحی و زیرزمینی، خاک، زمینشناسی، تنوع زیستی و فضای سبز، کیفیت هوا و ظرفیت اکولوژیکی شهر.
فصل پنجم: ارزیابی چالشهای اکولوژیکی شامل افزایش آلودگی هوا و خاک، مصرف بالای آب، کمبود منابع آب، تغییر کاربری اراضی، تخریب زیستگاهها و مخاطرات طبیعی مانند سیلاب و زمینلرزه.
