آیینه‌ی خراسان، بازتاب اقلیم در شعر اخوان ثالث و شفیعی کدکنی

توضیحات

🟣 معرفی کلی کتاب و هدف آن

کتاب «آیینه‌ی خراسان، بازتاب اقلیم در شعر اخوان ثالث و شفیعی کدکنی» تألیف معصومه یوسف‌زاده، پژوهشی عمیق و تحلیلی در حوزه ادبیات اقلیمی، نقد تطبیقی و شعر معاصر فارسی است. هدف اصلی این اثر، واکاوی و بازشناسی تجلیات زیست‌بوم، جغرافیا، تاریخ و فرهنگ خطه خراسان در آینه‌ی سروده‌های دو چهره‌ی درخشان شعر معاصر، یعنی مهدی اخوان ثالث (م. امید) و محمدرضا شفیعی کدکنی (م. سرشک) است.

این کتاب با رویکردی ساختاریافته و تطبیقی، عناصر مادی اقلیم (مانند جغرافیا، طبیعت، پوشش، معماری) و عناصر معنوی آن (شامل زبان، گویش، امثال و حکم، اسطوره‌ها، عقاید، اصطلاحات موسیقی و آداب و رسوم) را در شعر هر دو شاعر بررسی کرده و تفاوت‌ها و هم‌پوشانی‌های نگاه روایی اخوان و رویکرد بلاغی-عرفانی شفیعی کدکنی را در مواجهه با اقلیم مادری آشکار می‌سازد.

🟣 خلاصه

کتاب در پنج فصل تخصصی تنظیم شده است:

• فصل اول و دوم (مبانی نظری و سیمای شاعران): طرح مسئله و پیشینه پژوهش، تعریف ادبیات اقلیمی و عناصر مادی و معنوی آن، جایگاه خراسان در تاریخ و فرهنگ، و نگاهی به زندگی و هنر شاعری محمدرضا شفیعی کدکنی و مهدی اخوان ثالث.
• فصل سوم (بازتاب عناصر اقلیمی در سروده‌های دو شاعر): بررسی تفکیکی عناصر مادی (جغرافیا، طبیعت، پوشش، معماری) و عناصر معنوی (زبان، گویش، ضرب‌المثل‌ها، اسطوره‌های دینی و تاریخی، عقاید، اصطلاحات موسیقی و سنت‌ها) در شعر شفیعی کدکنی و اخوان ثالث.
• فصل چهارم (تلاقی نگاه‌ها؛ تحلیل تطبیقی): مقایسه و تحلیل تطبیقی عناصر مادی و معنوی در شعر دو شاعر برگزیده و واکاوی اشتراکات و افتراقات سبک‌شناختی آنان.
• فصل پنجم (سخن پایانی): ارائه نتیجه‌گیری پژوهش و پیشنهادهای کاربردی برای پژوهشگران ادبیات معاصر.